Giriş
8 Mart 2026 tarihinde gerçekleştirilen Baden-Württemberg Landtag seçimleri, Almanya eyalet siyaseti açısından son yılların en dikkat çekici seçimlerinden biri olarak kayda geçmiştir. Seçim sonuçlarına göre, Bündnis 90/Die Grünen (Yeşiller) yaklaşık yüzde 30 civarında oy alarak eyalette birinci parti olurken, Hıristiyan Demokrat Birlik (CDU) yaklaşık yüzde 29 oy oranıyla ikinci sırada kalmıştır. Aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) ise yaklaşık yüzde 18 civarında oy alarak üçüncü parti konumuna yükselmiştir. Buna karşılık, SPD ve FDP gibi geleneksel sol/liberal partilerin ciddi oy kayıpları yaşaması, Almanya’daki parti sisteminin dönüşümüne ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirmiştir (Bundeswahlleiter, 2026).
Seçim sonuçlarını ilginç kılan unsur yalnızca Yeşiller’in kazanması değildir. Daha dikkat çekici olan nokta, seçimden yalnızca birkaç hafta önce yapılan analizlerde CDU’nun daha avantajlı görülmesidir. Nitekim bir ay önce, 5 Şubat 2026 tarihinde yayımlanan UPA’da yayınlanan analizimde Baden-Württemberg seçimlerinde CDU’nun özellikle merkez sağ seçmen mobilizasyonu sayesinde avantaj yakalayabileceği değerlendirmiştim (Ertuğral, 2026). Ancak seçim kampanyasının son haftalarında yaşanan gelişmeler siyasi dengeleri değiştirmiş ve Yeşiller son anda öne geçerek seçimi kazanmıştır.
Bu noktada ortaya çıkan temel soru şudur: Baden-Württemberg’de siyasi dengeler yalnızca bir ay içinde nasıl değişmiştir? Daha açık bir ifadeyle, CDU’nun favori görüldüğü bir seçimde Yeşiller nasıl fark yaratabilmiştir?
| Parti | Başbakan Adayı | Oy Oranı | 2021’e Göre Değişim | Baraj Durumu |
| 🌻 Yeşiller (Grüne) | Cem Özdemir | %30,2 | 📉 -%2,4 | ✅ Geçti |
| ⬛ Hıristiyan Demokratlar (CDU) | Manuel Hagel | %29,7 | 📈 +%5,6 | ✅ Geçti |
| 🟦 Almanya için Alternatif (AfD) | Markus Frohnmaier | %18,8 | 📈 +%9,1 | ✅ Geçti |
| 🟥 Sosyal Demokratlar (SPD) | Andreas Stoch | %5,5 | 📉 -%5,5 | ✅ Geçti |
| 🟨 Hür Demokratlar (FDP) | Hans-Ulrich Rülke | %4,4 | 📉 -%6,1 | ❌ Kaldı |
| 🟪 Sol Parti (Die Linke) | Sahra Mirow | %4,4 | 📈 +%0,8 | ❌ Kaldı |
| ⬜ Diğerleri | – | %7,0 | – | ❌ Kaldı |
Tablo, Gemini tarafından oluşturulmuştur.
Eyalet Parlamentosu (Landtag) Koltuk Dağılımı
Yüzde 5’lik seçim barajını sadece 4 parti aşabildi ve yeni parlamentodaki 157 koltuk şu şekilde paylaşıldı:
- 🌻 Yeşiller: 56 Koltuk
- ⬛ CDU: 56 Koltuk
- 🟦 AfD: 35 Koltuk
- 🟥 SPD: 10 Koltuk
Baden-Württemberg: Almanya’nın “Pragmatik Yeşiller” Laboratuvarı
Baden-Württemberg, Almanya’nın en güçlü ekonomik eyaletlerinden biridir. Stuttgart merkezli eyalet, özellikle otomotiv ve yüksek teknoloji sektörlerinin yoğunlaştığı bir sanayi bölgesidir. Mercedes-Benz, Porsche ve Bosch gibi küresel şirketlerin merkezlerinin bu eyalette bulunması, Baden-Württemberg’i Almanya’nın sanayi kalbi olarak tanımlayan analizlere yol açmıştır (Clean Energy Wire, 2026).
Yeşillerin unutulmaz ismi Winfried Kretschmann
Tarihsel olarak eyalet siyaseti uzun yıllar boyunca CDU’nun güçlü olduğu bir yapıya sahipti. Ancak 2011 seçimleri bu tabloyu değiştirmiş ve Yeşiller’in adayı Winfried Kretschmann, Almanya tarihinde ilk kez bir Yeşiller siyasetçisinin eyalet başbakanı olmasını sağlamıştır. Kretschmann’ın yönetim tarzı Almanya’da sıklıkla “pragmatik Yeşiller” veya “muhafazakâr Yeşiller” olarak tanımlanan bir siyasi model yaratmıştır (Risse, 2015).
Bu modelin temel özellikleri şu şekilde özetlenebilir:
- Çevre politikaları ile sanayi çıkarlarının dengelenmesi,
- Mali disiplinin korunması,
- İdeolojik söylemlerden uzak pragmatik yönetim anlayışı.
Dolayısıyla, Baden-Württemberg’de Yeşiller’in başarısı yalnızca çevre politikalarına dayanmamaktadır. Parti, Kretschmann döneminde merkez seçmen için kabul edilebilir bir yönetim modeli geliştirmiştir.
Bir Ay Önce CDU Neden Favori Görünüyordu?
Seçimden yaklaşık bir ay önce CDU’nun avantajlı görülmesi birkaç nedene dayanmaktaydı. İlk olarak, Kretschmann’ın aktif siyasetten çekilmesi Yeşiller açısından ciddi bir belirsizlik yaratmıştır. Kretschmann, Baden-Württemberg’de yalnızca bir parti lideri değil, aynı zamanda eyalet siyasetinin en güvenilir figürlerinden biri olarak görülüyordu. Bu nedenle, birçok analizde, Yeşiller’in Kretschmann sonrası dönemde oy kaybedebileceği öngörülmüştür.
İkinci olarak, CDU, seçim kampanyasının başlangıcında ekonomik konulara odaklanan güçlü bir söylem geliştirmiştir. Almanya’da enerji fiyatlarının yükselmesi ve sanayi sektöründe yaşanan dönüşüm tartışmaları CDU’nun ekonomik yönetim konusundaki mesajlarının seçmen üzerinde etkili olabileceği beklentisini doğurmuştur.
Üçüncü olarak, seçim öncesinde yapılan bazı kamuoyu yoklamaları CDU’nun Yeşiller’i geçebileceğini göstermekteydi (Reuters, 2026).
Bu nedenle, seçimden bir ay önce CDU’nun avantajlı görülmesi siyasal açıdan mantıksız bir tahmin değildi. Ancak seçim kampanyasının son haftalarında yaşanan gelişmeler siyasi dengeleri değiştirmiştir.
Son Bir Ayda Dengeleri Değiştiren Faktörler
Cem Özdemir Faktörü: Seçimin kaderini belirleyen en önemli unsur Yeşiller’in adayı Cem Özdemir olmuştur. Uzun yıllar federal siyasette görev yapan Türk kökenli Özdemir, Almanya kamuoyunda yüksek tanınırlığa sahip bir siyasetçidir. Seçim kampanyası sırasında, Yeşiller, stratejik bir karar alarak kampanyayı büyük ölçüde Özdemir’in kişisel imajı etrafında şekillendirmiştir. Seçim afişlerinde parti logosundan çok Özdemir’in fotoğrafının yer alması dikkat çekmiştir. Bu durum, seçimin giderek lider merkezli bir yarışa dönüşmesine yol açmıştır. Almanya siyasetinde liderlik faktörü genellikle ABD veya Fransa’daki kadar belirleyici değildir. Ancak Baden-Württemberg seçimleri, bu açıdan istisnai bir örnek oluşturmuştur. Özdemir’in pragmatik ve uzlaştırıcı siyasi tarzı, özellikle merkez seçmen üzerinde etkili olmuştur.
Kretschmann Mirasının Etkisi: Yeşiller’in başarısının arkasındaki en önemli yapısal faktörlerden biri de Kretschmann döneminde oluşturulan siyasi güven ortamıdır. 2011’den bu yana eyalet yönetiminde bulunan Yeşiller, Baden-Württemberg’de seçmenler arasında “istikrar sağlayan bir yönetim” imajı oluşturmuştur. Kretschmann yönetimi, çevre politikaları ile sanayi politikalarını dengeleyen bir yaklaşım benimsemiştir. Bu durum, özellikle sanayi sektöründe çalışan seçmenlerin Yeşiller’e mesafeli yaklaşmasını engellemiştir (Risse, 2015). Dolayısıyla, Özdemir’in kampanyası yalnızca kişisel popülariteye değil, aynı zamanda Kretschmann döneminde oluşturulan kurumsal güvene de dayanmıştır.
Stratejik Oy Davranışı: Seçim sonuçlarında dikkat çeken bir diğer unsur da stratejik oy davranışıdır. Kampanyanın son haftalarında Yeşiller ile CDU arasındaki farkın hızla kapanması, birçok seçmenin küçük partiler yerine iki büyük parti arasında tercih yapmasına yol açmıştır. Bu durum, özellikle SPD, FDP ve Die Linke’nin (Sol Parti) ciddi oy kaybı yaşamasına neden olmuştur (Bundeswahlleiter, 2026). Stratejik oy davranışı, özellikle şehirli ve yüksek eğitimli seçmenler arasında daha belirgin hale gelmiştir.
Parti mi Kazandı, Lider mi?
Baden-Württemberg seçimleri sonrasında en çok tartışılan sorulardan biri şu olmuştur: Bu seçim Yeşiller’in politikalarının mı, yoksa Cem Özdemir’in kişisel popülaritesinin mi zaferidir? Bu sorunun yanıtı büyük ölçüde her iki faktörün birleşiminde yatmaktadır. Yeşiller, Baden-Württemberg’de uzun süredir güçlü bir kurumsal tabana sahiptir. Kretschmann döneminde elde edilen yönetim deneyimi seçmenler tarafından olumlu değerlendirilmiştir. Ancak seçim kampanyasının son aşamasında Özdemir’in kişisel popülaritesinin belirleyici bir rol oynadığı da açıktır. Dolayısıyla, Baden-Württemberg seçimleri lider etkisi ile kurumsal parti gücünün birleştiği bir seçim olarak değerlendirilebilir.
Sonuç
Baden-Württemberg 2026 Landtag seçimleri, Almanya siyasetindeki dönüşümün önemli bir göstergesi olmuştur. Yeşiller’in seçim zaferi yalnızca kampanya sürecinin değil, aynı zamanda son 15 yılda eyalette oluşturulan siyasi güven ortamının da bir sonucudur. 2011’den bu yana Winfried Kretschmann liderliğinde geliştirilen pragmatik yönetim anlayışı, Yeşiller’in Baden-Württemberg’de ideolojik bir çevreci hareketten ziyade güvenilir bir yönetim alternatifi olarak algılanmasını sağlamıştır.
Seçimden bir ay önce CDU’nun avantajlı görülmesi belirli açılardan makul bir değerlendirme olsa da, kampanyanın son haftalarında yaşanan gelişmeler siyasi dengeleri değiştirmiştir. Cem Özdemir’in güçlü liderlik performansı, Kretschmann döneminden miras kalan kurumsal güven ve stratejik oy davranışı Yeşiller’in seçimleri kazanmasında belirleyici rol oynamıştır. Özdemir’in kampanyası, Yeşiller’in Baden-Württemberg’de yalnızca çevre politikaları üzerinden değil, aynı zamanda ekonomik istikrar ve yönetim kapasitesi üzerinden de seçmen desteği kazanabildiğini göstermiştir. ,
Bu sonuç, aynı zamanda Yeşiller’in Almanya siyasetinde artık yalnızca çevreci bir protesto hareketi değil, merkez siyasetin kalıcı bir aktörü haline geldiğini göstermektedir. Baden-Württemberg örneğinde, Yeşiller, sanayi politikaları ile iklim politikalarını dengeleyen pragmatik bir çizgi izleyerek geniş bir seçmen koalisyonu oluşturmayı başarmıştır. Bu durum Yeşiller’in Almanya’nın diğer bölgelerinde de merkez seçmen üzerinde etkili olabilecek bir siyasi model geliştirdiğine işaret etmektedir.
Bununla birlikte, seçim sonuçlarının bir diğer önemli boyutu Almanya’da son yıllarda yükseliş gösteren aşırı sağcı AfD’nin siyasi etkisinin sınırlandırılmasıdır. AfD Baden-Württemberg’de oy oranını artırmış olsa da seçim sonuçları Yeşiller’in güçlü performansı sayesinde eyalette siyasi gündemin aşırı sağ tarafından belirlenmesinin önüne geçildiğini göstermektedir. Bu açıdan, Yeşiller’in elde ettiği zafer yalnızca bir parti başarısı değil, aynı zamanda Almanya’da demokratik merkez siyasetin hâlâ güçlü bir mobilizasyon kapasitesine sahip olduğunu gösteren önemli bir gelişme olarak değerlendirilebilir.
Sonuç olarak, Baden-Württemberg seçimleri Almanya’da siyasi rekabetin giderek üç temel eksen etrafında şekillendiğini ortaya koymaktadır: merkez sağda CDU, merkezde Yeşiller ve sistem karşıtı bir aktör olarak AfD. Ancak Baden-Württemberg örneği aynı zamanda güçlü liderlik, güvenilir yönetim deneyimi ve stratejik kampanya yönetiminin aşırı sağın yükselişini sınırlayabildiğini de göstermektedir. Bu nedenle, Yeşiller’in Baden-Württemberg’de elde ettiği zafer yalnızca bölgesel bir seçim sonucu değil, Almanya’da demokratik merkez siyasetin geleceği açısından da önemli bir referans noktası olarak değerlendirilebilir.
Sonsöz, ancak 21 Mayıs 2017’de yine UPA için kaleme aldığım; “Almanya’da FDP’nin (Liberallerin) Dönüşü ve Yeni Dönemde Siyaseti Dengeleme Faktörü” yazımı hatırladım. Zira FDP’nin geçen sene Federal seçimlerinden baraj altında kalması ve son eyalet seçiminde de barajı geçememesi durumumu dokuz sene önceki sonuç kısmını yazarak analizimi sonlandırmak istiyorum; “…Almanya’da yükselen aşırı sağın temsilcisi AfD’nin eyalet seçimlerinde önlenemez yükselişini göz önünde tutarsak; FDP’nin eyaletlerde aldığı başarısını sonbahardaki federal seçimlerinde sürdürdüğü takdirde, oluşacak meclis tablosunda CDU ve SPD’nin -büyük koalisyonu sağlayamadıkları takdirde- koalisyon ortağı olarak hükümet kurmak için bu partinin kapısını çalacakları kesin gibidir. Peki, FDP’nin geri dönüşünü Almanların ideolojik olarak liberalizme yönelmeye başladıkları şeklinde okuyabilir miyiz? Analizimizde Almanya’da liberalin yükselişini açıklamaya çalışırken önemli bir faktörü de atlamamamız gerekmektedir. Pek çok gelişmiş ülkede gözlemlendiği gibi, Almanya’da da seçmenlerin büyük bir bölümünün zihninde, kişilik, ideolojiden daha önemli hale gelmeye başlamıştır. Weltanschauung partilerin küçülmesi ve çoğu büyük partilerin siyasi yelpazenin merkezine doğru hareket etmesiyle birlikte, seçmenleri ikna eden şey, çoğu zamanlar adayların kişilikleri ve karizmaları olmaktadır.Christian Lindner de, bu konuda epey renkli ve iddialı bir isimdir.”
Peki Cem Özdemir için de aynı şeyi söyleyebilir miyiz?
Yusuf ERTUĞRAL
KAYNAKÇA
- Bundeswahlleiter. (2026). Landtagswahl Baden-Württemberg 2026: Official results. https://www.landtagswahl-bw.de/ &
https://im.baden-wuerttemberg.de/de/land-kommunen/lebendige-demokratie/wahlen/landtagswahl-2026. - Clean Energy Wire. (2026). Greens score election victory in Germany’s car industry heartland. https://www.cleanenergywire.org/news/greens-score-election-victory-germanys-car-industry-heartland.
- Ertuğral, Y. (2026, Şubat 5). Almanya’da 2026 Baden-Württemberg Landtag seçimi: FDP için bir dönüm noktası. Uluslararası Politika Akademisi.
https://politikaakademisi.org/2026/02/05/almanyada-2026-baden-wurttemberg-landtag-secimi-fdp-icin-bir-donum-noktasi/. - Ertuğral, Y. (2017, Mayıs 21). Almanya’da FDP’nin (Liberallerin) dönüşü ve yeni dönemde siyaseti dengeleme faktörü. Uluslararası Politika Akademisi.
https://politikaakademisi.org/2017/05/21/almanyada-fdpnin-liberallerin-donusu-ve-yeni-donemde-siyaseti-dengeleme-faktoru/. - Reuters. (2026). German Greens lead Chancellor Merz’s conservatives in state election.
