İKLİM DİPLOMASİSİNDEN MEDYA VE YAPAY ZEKÂ FARKINDALIĞINA COP 31 ZİRVESİ

upa-admin 16 Kasım 2026 304 Okunma 0
İKLİM DİPLOMASİSİNDEN MEDYA VE YAPAY ZEKÂ FARKINDALIĞINA COP 31 ZİRVESİ

Giriş

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (UNFCCC) 31. Taraflar Konferansı (COP31), şu an itibarıyla 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Türkiye’mizin ev sahipliğindeki önemli organizasyonla, ülke turizminin kalbi Antalya’mızda düzenlenmektedir. Bu toplantı, devlet temsilcilerinin buluştuğu klasik bir diplomatik zirve olmaktan öte, dünyada iklim değişikliği tehdidi ile giderek artan enerji tüketimine karşı, ülkelerin, ekonomiden dış politikaya, sağlıktan gıdaya ve güvenliğe kadar birçok alanda takınacakları tavrı gösterecektir. İşte tüm bu alanların yanı sıra iletişim bilimi yönüyle bakıldığında COP31’de medya ve yapay zekâ teknolojisi için de, sürdürülebilir ve kapsayıcı bir doğa dostu paradigma seti yeşermiştir. Türkiye’nin öncülük ettiği, “Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü”, bu duruma önemli bir örnektir. İletişim alanının merkezindeki yapay zekâ teknolojileri ile medyanın da, “iklim değişikliğiyle mücadele” ve yeşil bir gelecek için şüphesiz ki; dünya toplumlarını etkileme gücü mevcuttur. Dolayısıyla, gerçekleştirilen bu iklim zirvesinin, disiplinlerarası önemi göz ardı edilmemelidir. Bu çerçevede bu makalede; iklim diplomasisinden medya ve yapay zekâ farkındalığına kadar uzanan bir çizgiye sahip olan COP31’de üzerinde durulan iletişimsel hususlar incelenecektir. Medya ve yapay zekâya dair zirvede ele alınan konular, başlıklar halinde değerlendirilecektir. Bununla birlikte COP31 İklim Zirvesi’nin şu an itibarıyla halen devam etmesi sebebiyle, bu makale çalışmasında yer almayan, ancak zirvede konuşulan konular da elbette ki olabilecektir.

1. Yapay Zekâ ve İklim Sorumluluğu

COP31 İklim Zirvesi, teknoloji ve iletişim alanının iklim kriziyle mücadeleye dönük etkilerini “Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü”, dezenformasyonla mücadele ve gençlik odaklı çevre bilinci başlıklarında ele almaktadır. Zirve, yapay zekânın hem çevresel maliyetlerini temel almakta, hem de topluma verdiği bilgilerin doğruluk düzeyini küresel standartta masaya yatırmaktadır. Özellikle yapay zekâ veri merkezlerinin kullandığı devasa su ve elektrik maliyetinin minimize edilmesi, dünya ülkelerinin önündeki önemli ve bir o kadar da hayati bir hedef konumundadır. Diğer yönden Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı (UNESCO) tarafından yürütülen ve COP31 Zirvesi kapsamında verileri paylaşılan bir araştırma, 33 adet yapay zekâ modelinin, 13 farklı dilde iklim değişikliğine yönelik verdiği yanıtları detaylıca test etmiştir.  Bu konuda yapay zekânın, yanıltıcı bilgilerle dezenformatif bilgiler verebildiği belirlenmiştir. COP31 Zirvesi’nde de yapay zekâdan kaynaklanabilen bilgi kirliliği riskine dikkat çekilmiştir.

1.1. Türkiye’nin Doğa Dostu Yapay Zekâ Gönüllülüğü: “Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü”

Türkiye’nin öncülüğünde Birleşmiş Milletler’e bağlı Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) ile iş birliğiyle hazırlanan “Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü”, veri merkezlerinin artış gösteren elektrik ve su tüketimini kontrol etmeyi amaçlayan gönüllü bir doğa dostu girişimdir. Bu taahhüt, yapay zekâ şirketleri ve veri merkezi işletmecilerinden operasyonları sürecinde ve enerji kullanımlarında şeffaflık koşuluna muhakkak surette riayet etmelerini talep etmektedir.  Yapay zekâ veri merkezlerinin doğayı kirleten fosil yakıtlar yerine, temiz ve yenilenebilir elektrik kaynaklarıyla çalıştırılması da bu yapay zekâ taahhüdünün önemli yönlerinden biridir.  Yapay zekâ sistemlerinin sadece elektrik tüketimi değil, su tüketimi, donanım yaşam döngüsü ve çevreye yaydığı ısı gibi etkilerinin de, bütüncül olarak değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Dolayısıyla, “Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü”, her ne kadar şu an yasal bağlayıcılığı olmasa da, ilerleyen süreçte, hükümetlerin ve özel sektörün üzerinde ortaklaşabileceği bir çerçevedir. Ayrıca Türkiye Sanayi ve Teknoloji Bakanı Sayın Mehmet Fatih Kacır tarafından açıklanan güncel resmi rakamlara göre; “Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü’ne” 80 destek beyanı ile 271 somut taahhütte bulunulması, Türkiye ve yeşil gelecek için memnuniyet verici bir gelişmedir.

2. İklim Çözümlerinde Akıllı Sistemler

COP31 Zirvesi kapsamındaki oturumlarda, yapay zekânın, tarım, enerji verimliliği ve afet risk yönetimi gibi hayati konularda, sürdürülebilirlik aracı olarak kullanılmasında uzlaşılmaktadır. Fosil yakıt sektöründe ise yapay zekâ kullanımının sınırlanması için fikir birliğine varılmıştır. Sonraki alt başlıklarda medya, dezenformasyon ve gazeteci güvenliği konuları incelenecektir. İklim Krizi’nin doğru anlaşılması ve kamuoyunun doğrularla bilinçlendirilmesinde, medyanın üstleneceği kilit rol, COP31 Zirvesi’nin önemli gündem maddelerinden birini oluşturmaktadır.

3. İklim Dezenformasyonuyla Mücadele

COP31 Zirvesi kapmasında düzenlenen panellerde sanal (sosyal) medya ve yapay zekâ kullanımının yaygınlaşması sonucunda, artan iklim dezenformasyonu üzerinde durulmakta, bu sinsi tehlikeye karşı, gazetecilik meslek etiği ve yayıncılık ilkeleri ön planda tutulmaktadır.  Zirvede, medya kuruluşlarının iklim değişikliği ve doğa tahribatlarıyla ilgili verilerle bilgileri, bağlamından koparmadan sunması gerektiği üzerine yoğunlaşılırken,  kamuoyuna aktarılan haberlerin doğruluğunun gazetecilik sorumluluğuyla teyit edilmesinin de önemi vurgulanıyor.

4. Çevre Gazetecilerinin Güvenliği

UNESCO verilerine göre; çevre gazetecilerinin yani doğa tahribatlarıyla ilgili haber yapan gazetecilerin dünya genelinde % 70’inden fazlasının saldırıya, tehditlere veya çeşitli baskılara (mobinge) maruz kaldığı ifade edilirken, toplumun güvenilir, doğru ve objektif iklim bilgisine ulaşabilmesi için, gazetecilerin güvenliliğinin sağlanması gerektiği fikri zirvede öne çıkıyor.

5. Özel İklim Haberciliği:

COP31 Zirvesi’nde ayrıca Türkiye’nin lokomotif medya kuruluşlarından biri olan ve Türk Milleti’ne yıllardır güvenilir haber hizmeti sunan Anadolu Ajansı’nın “Yeşil Hat” gibi çevreye odaklanan, duyarlı özel haber birimleri ile uluslararası eğitim projeleri, büyük takdir topluyor.

6. İklim Farkındalığı ve Toplumsal Katılım

COP31 Zirvesi’nde sürdürülebilir yeşil bir toplumsal dönüşüm için eğitim ve yerel projelerle birlikte özellikle gençlerin, karar alma süreçlerine etkin şekilde dâhil edilmeleri hedefleniyor.

6.1. Gençlerin Karar Süreçlerine Katılımı

Zirvede gençlerin yalnızca iklim krizinden etkilenen bir kesim olarak değil, aynı zamanda çözüm üreten aktörler olarak dinlenmesi gerektiği belirtiliyor. TEKNOFEST çevre ve enerji teknolojileri yarışmalarına yapılan 14 binden fazla takım başvurusu, gençlerin temiz enerji, geri dönüşüm ilgisine örnek oluşturuyor.

6.2. Okul ve Kampüs Uygulamaları, Sıfır Atık, İklim Elçileri ve Yeşil Kampüs Projeleri

Bu alt başlıkta yer verilen uygulama ve projelerle okullarda, üniversitelerde çevre eğitiminin yaygınlaştırılması ve bireysel alışkanlıkların süratli bir şekilde dönüştürülmesi amaçlanıyor. Lisansüstü öğrenim gördüğüm kurumumuz üzerinden örnek vermem gerekirse; Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Rektörü Sayın Prof. Dr. Bülent Kent hocamız öncülüğünde, okulumuz hızla yeşil kampüs uygulamasını hayata geçirdi ve öğrenciler için bu proje memnuniyet verici bir nitelik taşıyor.  Kampüs içindeki birimler ve fakülteler arasında öğrenciler, doğaya fosil yakıt salınımı gerçekleştirmeyen elektrikli scooterlerle konforlu şekilde yolculuk edebiliyor. Üniversite Yönetimi, kampüsün birçok noktasında, ağaçlandırma çalışmalarına devam ediyor.

Sonuç

Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan ile eşi Emine Erdoğan Hanımefendinin üst düzeyde önem atfettikleri COP31 Zirvesi, Türkiye’mizin tüm kurum ve kuruluşlarıyla “yeşil dönüşüm ve iklim değişikliğiyle mücadele” konusunda kararlılığını gözler önüne sermektedir. Türkiye’nin 2026-2030 dönemine yönelik “Yapay Zekâ Vizyonu ve Eylem Planı” ışığında bakıldığında, öncülük ettiği “Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü” ise, hem ülke içerisinde, hem de dünya genelinde doğal kaynakların korunması ve yeşil bir çevre açısından tarihi bir atılımdır. İklim diplomasisinden, medyanın iklim değişikliğiyle mücadelede üstlendiği o kilit toplumsal rollerine ve yapay zekâ teknolojisinin çevresel tahribatına dek uzanan geniş bir disiplinlerarası konu derinliğine sahip olan COP31 Zirvesi dünya ülkeleri ve milletleri adına ciddi bir fırsattır. Bir diplomatik iklim zirvesinden daha fazlası olan COP31, medyanın, gazetecilerin, gençlerin ve 7’den 70’e tüm dünya milletlerinin de çevre bilinciyle duyarlılığını artıracak bir toplantıdır.

Cumhur Kartal YILDIZ

Araştırmacı-Yazar, Gazeteci ve Televizyon-Sinema Alanı Bilim Uzmanı

KAYNAKÇA

Leave A Response »

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.