Giriş
Michigan’da 3 Kasım 2026’da yapılan ABD Senatosu seçimlerini Demokrat aday Abdul El-Sayed kazandı. Cumhuriyetçi Mike Rogers’ı geride bırakan El-Sayed, ABD Senatosu’na seçilen ilk Müslüman siyasetçi oldu. Adı zaman zaman “Abdullah” olarak anılsa da, doğru adı Abdulrahman Mohamed El-Sayed’dir. Mısır’dan göç eden bir ailenin çocuğu olarak Michigan’da dünyaya gelen El-Sayed’in kariyeri, tıp ve halk sağlığı alanındaki akademik çalışmalarından yerel yöneticiliğe, oradan da ulusal siyasete uzanıyor. Seçim başarısı, sağlık hizmetleri, yaşam maliyeti ve ABD’nin İsrail politikası etrafında şekillenen tartışmaların da bir yansımasıdır.
Tıp Eğitimi ve Halk Sağlığı Kariyeri
El-Sayed, Michigan Üniversitesi’nde lisans eğitimi aldı ve 2007’de yüksek başarıyla mezun oldu. Rhodes bursiyeri olarak Oxford Üniversitesi’nde halk sağlığı alanında doktora derecesi (DPhil) kazandı; ardından Columbia Üniversitesi’nde tıp eğitimi alarak hekimlik diploması aldı. Eğitim geçmişi, sağlığı yalnızca hastanelerde sunulan hizmetlerle sınırlı görmeyen yaklaşımının temelini oluşturdu. El-Sayed’e göre, gelir, barınma, çevre ve eğitim gibi koşullar toplum sağlığını da belirler. Akademik kariyeri boyunca epidemiyoloji ve sağlık politikası alanlarında çalıştı, farklı üniversitelerde görev yaptı ve halk sağlığı üzerine bilimsel yayınlar yayımladı.
El-Sayed’in kamu yönetimindeki görünürlüğü, Detroit’in sağlık biriminin yöneticiliğini üstlenmesiyle arttı. Kent, mali kriz sonrasında kamu hizmetlerini yeniden yapılandırmaya çalışırken El-Sayed, sağlık hizmetlerinin kapasitesini geliştirmek için görev yaptı. Daha sonra Wayne County Sağlık, İnsan ve Gaziler Hizmetleri Departmanı’nın yöneticiliğine getirildi. Detroit’in de içinde bulunduğu ve yaklaşık 1,8 milyon kişiye hizmet veren bu birimdeki çalışmaları sırasında çocuklara ücretsiz gözlük sağlanması, okullardaki kurşun maruziyetinin azaltılması, hava kalitesinin izlenmesi, nalokson erişiminin genişletilmesi ve tıbbi borçların hafifletilmesi gibi girişimler öne çıktı. Böylece, El-Sayed, akademik uzmanlığını yerel kamu hizmetlerinde uygulamaya çalışan bir yönetici olarak tanındı.
Siyasete Girişi ve Senatör Seçilmesi
El-Sayed’in seçim siyasetine ilk önemli girişi 2018’de Michigan valiliği için Demokrat Parti ön seçimlerine katılmasıydı. Yarışı Gretchen Whitmer’a karşı kaybetti; ancak kampanyası, sağlık hizmetleri ve ekonomik eşitsizlik gibi konuları eyalet çapında tartışmaya açtı. Senatör Gary Peters’ın yeniden aday olmayacağını açıklamasının ardından 2026’da Senato yarışına dönen El-Sayed, önce Demokrat Parti ön seçiminde Kongre üyesi Haley Stevens’ı geride bıraktı. Ardından genel seçimde Mike Rogers’ı mağlup etti. Oyların büyük bölümü sayıldığında El-Sayed yaklaşık yüzde 53, Rogers ise yüzde 45 oy aldı. Daha önce seçilmiş bir kamu görevinde bulunmadan doğrudan ABD Senatosu’na seçilmesi, onun siyasi kariyerini sıra dışı kılan unsurlardan biridir.
Siyasi Görüşleri ve Ekonomi Politikaları
El-Sayed’in kampanyasının merkezinde sağlık hizmetlerine erişim ve yaşam maliyeti yer aldı. En çok öne çıkardığı öneri, Medicare for All adıyla bilinen ve herkes için sağlık güvencesi sağlamayı amaçlayan kamu sağlık sigortası modeliydi. El-Sayed, temel sağlık hizmetlerine erişimin kişinin gelirine ya da sigorta durumuna bağlı olmaması gerektiğini savunuyor. Bu program, finansman için çok yüksek servet sahiplerinin daha fazla vergi ödemesini ve askerî harcamaların gözden geçirilmesini öneriyor. İlaç fiyatlarının düşürülmesi, tıbbi borçların azaltılması, çocuk bakımının daha erişilebilir hâle getirilmesi ve eğitim ile barınma maliyetlerinin hafifletilmesi de kampanyanın kapsamında yer aldı. El-Sayed, bu yaklaşımını kapitalizme karşıtlık olarak değil, sağlık güvencesi ve ekonomik güvenliğin toplumun geneline yayılması olarak tanımlıyor.
Ekonomi politikalarının bir diğer boyutu, büyük şirketlerin ve zengin bağışçıların siyaset üzerindeki etkisini azaltma vaadidir. El-Sayed, dış siyasi harcamaların seçimleri ve siyasi karar alma süreçlerini aşırı ölçüde etkilediğini savundu. Demokrat Parti ön seçiminde Stevens’ı destekleyen grupların harcamaları bu tartışmayı büyüttü. Associated Press’in aktardığına göre ön seçim ve genel seçim döneminde dış grupların kampanya harcamaları çok yüksek seviyelere ulaştı; AIPAC bağlantılı gruplar da ön seçimde El-Sayed’in karşısında yoğun kampanya yürüttü. El-Sayed bu durumu, siyasetin sıradan seçmenlerden çok büyük bağışçılara duyarlı hâle gelmesinin bir örneği olarak gösterdi. Destekçileri siyasi finansman reformu çağrısını kampanyasının önemli bir parçası olarak görürken, eleştirmenleri bu tartışmanın parti içindeki ayrışmayı derinleştirdiğini savundu.
İsrail ve Filistin Politikası
Kampanyanın en tartışmalı konusu, ABD’nin İsrail’e verdiği askerî ve mali destekti. El-Sayed, İsrail hükümetinin Gazze’deki savaşını sert biçimde eleştirdi ve ABD’nin İsrail’e silah satışını ve askerî yardımını durdurmasını savundu. İsrail’in Gazze’deki eylemlerini “soykırım”, Batı Şeria’daki uygulamalarını ise “apartheid” olarak nitelendirdi. Bu tanımlamalar İsrail hükümeti tarafından reddediliyor. El-Sayed, ABD’nin dış askerî yardımlarına daha genel bir eleştiri getirerek kamu kaynaklarının sağlık, eğitim ve çocuk bakımı gibi ülke içindeki ihtiyaçlara yönelmesi gerektiğini söyledi. Bu yaklaşım, Michigan’daki Arap ve Müslüman seçmenler arasında destek bulurken, bazı Yahudi seçmenler ve Demokrat siyasetçiler tarafından İsrail’in güvenliği ve Yahudi topluluklarının kaygıları bakımından eleştirildi.
İsrail’in var olma hakkı ve gelecekteki siyasi düzen hakkındaki sözleri de tartışmalara konu oldu. CBS’in yayımladığı seçim tartışması dökümünde El-Sayed, hem Filistinliler, hem de Yahudi İsrailliler için eşit güvenlik, haysiyet ve kendi kaderini tayin hakkını savunduğunu belirtti. İki devletli ya da ortak devletli bir çözümün, ilgili halkların eşit koşullarda vereceği karara dayanması gerektiğini söyledi. Bu açıklama, yaklaşımının yalnızca İsrail’e yönelik eleştirilerden ibaret olmadığını gösterse de, iki devletli çözümü açık ve tek seçenek olarak benimsememesi eleştirilerin sürmesine yol açtı. El-Sayed’in dış politika çizgisi, insan hakları ve eşitlik vurgusuyla birlikte ABD’nin mevcut İsrail politikasına yönelik sert bir itirazı içeriyor.
Kampanyadaki Tartışmalar ve Eleştiriler
Yerel bir sinagoga yönelik saldırı sonrasında yaptığı açıklama, El-Sayed’in kullandığı dilin yaratabileceği etkiler bakımından eleştirildi. Mart 2026’da Michigan’daki Temple Israel sinagogu ve okul öncesi eğitim kurumuna düzenlenen saldırıyı kınadı; ancak daha sonra şiddetin arka planına değinirken “incinmiş insanlar başkalarını incitir” anlamına gelen bir ifade kullandı ve saldırganın ailesinin İsrail saldırısında hayatını kaybetmiş olmasına atıfta bulundu. Bazı Yahudi toplulukları ve siyasetçiler, bu sözlerin saldırıyı açıklama ya da mazur gösterme izlenimi verdiğini belirtti. El-Sayed, daha sonra özür dileyerek bu bağlamı sunmanın doğru zaman olmadığını, saldırı sonrasında kınamanın yeterli olması gerektiğini kabul etti. Bu olay, dış politika söyleminin yerel toplulukların güvenlik kaygıları ve acı deneyimleriyle nasıl kesiştiğini gösterdi.
El-Sayed’in siyasi yayıncı Hasan Piker’le kampanya etkinliklerine katılması da tartışma yarattı. Piker’in Yahudiler, İsrail ve 11 Eylül saldırıları hakkındaki bazı ifadeleri çeşitli Demokrat siyasetçilerce eleştirilmişti. El-Sayed, Piker’in kendisi ya da kampanyası adına konuşmadığını belirtirken, antisemitizmi kınadığını ve hiçbir topluluğun şiddet tehdidi altında kalmaması gerektiğini söyledi. Ancak Piker’le siyasi bağını açık biçimde koparmaması, özellikle bazı Yahudi Demokrat seçmenlerde soru işaretlerine yol açtı. Bu tartışma, El-Sayed’in kampanyasının yalnızca sağlık ve ekonomi politikaları üzerinden değil, siyasi çevresi ve kamuoyuna verdiği mesajlar üzerinden de değerlendirildiğini ortaya koydu.
Kimlik, Temsil ve Senato’daki Sınavı
El-Sayed’in Müslüman ve Mısır kökenli kimliği, kampanyada hem temsil imkânı, hem de siyasi saldırı konusu oldu. Cumhuriyetçi siyasetçiler, Müslüman Kardeşler’le bağlantısı bulunduğunu öne sürdü; ancak bu iddiaları destekleyen kanıt ortaya konmadı. El-Sayed, Müslüman Kardeşler’i desteklemediğini söyledi ve dinî kimliğinin ülkeye bağlılığı hakkında şüphe yaratmak amacıyla kullanılmasını eleştirdi. İnancının kendisini kamu hizmetine ve başkalarına karşı sorumluluğa yönelttiğini anlatırken din ile devlet işlerinin ayrı tutulmasını da savundu. Bu nedenle kimliği, siyasetinin tek açıklaması olarak görülemez; ancak kampanyanın temsil, ayrımcılık ve Amerikan kimliğinin sınırları hakkındaki tartışmalarında önemli bir yer tuttu.
Abdul El-Sayed’in Senato’ya seçilmesi, Müslüman Amerikalıların federal siyasette temsili açısından tarihî bir gelişmedir. Bununla birlikte, seçim başarısının kalıcı siyasi etkiye dönüşmesi, savunduğu politikalar için Kongre’de destek oluşturabilmesine bağlı olacaktır. Medicare for All, servet vergisi, siyasi harcamaların sınırlandırılması ve İsrail’e askerî yardımın durdurulması gibi öneriler yoğun müzakere ve muhalefetle karşılaşacaktır. El-Sayed’in temel sınavı, seçimde bir araya getirdiği farklı seçmen gruplarının beklentilerine yanıt verirken, sağlık ve yaşam maliyeti gibi gündelik sorunlarda somut ilerleme sağlamaktır. Senatörlüğünün başarısı, tarihî kimlik temsilinin yanı sıra seçim vaatlerini ne ölçüde uygulanabilir politikalara dönüştürebileceğiyle de değerlendirilecektir. Sayed’in mevcut çizgisi, partinin sol kanadına yakın, ancak merkezle de uyumludur. Bu da, kendisini ilerleyen yıllarda önemli bir Demokrat siyasetçi haline getirebilir.
Sonsöz, zamanında ABD Başkanı John F. Kennedy ile tanışan genç Bill Clinton’ın ilerleyen on yıllarda ABD Başkanı olması gibi, henüz üniversite öğrencisiyken yaptığı konuşmayla Başkan Clinton’ı etkileyen ve onunla tanışan Sayed’in ABD siyasetinde ön plana çıkması da, ABD siyasetine dair ilginç kehanet ve tartışmaları tetikleyen hoş bir anekdot olmuştur.
Dr. Oğuzhan MANİOĞLU
