Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) bir süredir ekonomik abluka altına aldığı ve özellikle uyguladığı ilaç ambargosu nedeniyle halkın yaşam koşullarının giderek ağırlaştığı Küba’da, Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel liderliğindeki komünist hükümet, ABD yaptırımlarının yıkıcı etkileri ve derinleşen ekonomik ve sosyal sorunlarla mücadele kapsamında tarihi nitelikteki yeni reform paketini açıkladı. Başbakan Manuel Marrero tarafından milletvekillerine sunulan 175 maddelik reform ve önlem paketi, özel yatırımların önünü açmayı, kamu işletmelerine daha fazla esneklik tanımayı ve finans sektörünü özel bankalara açmayı öngörüyor. Bu mânâda, komünist Küba’da piyasa ekonomisine geçişin son hazırlıkları yapılıyor denilebilir… Bu yazıda, Küba’daki tarihi reform sürecini mercek altına alacağım.
Küba Ulusal Meclisi, 19 Haziran 2026 tarihinde ülkenin ekonomik modelini esneten ve özel sektöre tarihi kolaylıklar sağlayan 175 maddelik dev bir reform paketini oy birliğiyle onayladı. Küba Komünist Partisi (PCC) olağanüstü genel kurulunda da desteklenen bu adım, Sovyetler Birliği’nin dağıldığı 1990’lı yıllardan bu yana ülkede hayata geçirilen en büyük ekonomik dönüşüm olarak nitelendiriliyor. Ekonomik kriz, elektrik kesintileri ve ciddi ürün kıtlıklarıyla mücadele eden Küba hükümeti, bu paketle devletin ekonomideki rolünü azaltmayı ve piyasa mekanizmalarını devreye sokmayı hedefliyor. Oylamanın ardından konuşan Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel, ülkesinin ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmeye hazır olduğunu belirterek, Washington’a yönelik ılımlı mesajlar verdi.
Tarihi reform paketinin öne çıkan maddeleri ise şöyle:
Yabancı Yatırım Kolaylıkları: Yabancı yatırımcıların Küba’da faaliyet gösterebilmesi için devlet şirketleriyle ortaklık kurma zorunluluğu kaldırıldı.
Özel Sektörün Genişlemesi: İlk kez 100’den fazla çalışanı olan büyük özel şirketlerin kurulmasına izin verildi. Küba vatandaşları, ayrıca artık birden fazla şirkete sahip olabilecek.
Hisse Satışı ve Bankacılık: Yerli ve yabancı yatırımcıların devlete ait kamu şirketlerinden hisse satın alabilmesinin ve ülkede özel bankaların kurulabilmesinin önü açıldı.
Küresel Markalar ve Sektörel Açılım: Emlak, gastronomi, turizm, tarım ve bankacılık gibi stratejik sektörler özel yatırımlara açıldı. Bu esneklik sayesinde uluslararası fast-food zincirlerinin (örneğin McDonald’s) ülkeye giriş yapması mümkün oldu.
Yerel Yönetimlere Yetki: Belediyelere doğrudan ithalat ve ihracat yapma, döviz bulundurma ve kendi yerel kalkınma fonları oluşturma hakkı tanındı.
Yurt Dışındaki Kübalılar: Yurt dışında yaşayan Kübalı göçmenlere, adadaki yabancı yatırımcılarla aynı haklar verilerek bölgesel projelere yatırım yapmaları teşvik edildi.
Maaş ve Sosyal Güvenlik: Kamu sektöründeki asgari ücret 2.100 pesodan 3.110 pesoya çıkarıldı. Sübvansiyon sisteminde değişikliğe gidilerek ürünler yerine doğrudan ihtiyaç sahibi bireylerin destekleneceği bir model tasarlandı.
Onaylanan önlemlerin hayata geçirilmesine ilişkin resmi bir takvim ise henüz açıklanmadı. Başbakan Manuel Marrero Cruz ve Devlet Başkanı Díaz-Canel, bu serbestleşme adımlarının sosyalizm mücadelesinden vazgeçmek anlamına gelmediğini; aksine, sistemin varlığını sürdürebilmesi için zorunlu bir evrim olduğunu da özellikle vurguladılar. Öte yandan, ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, Washington’un Küba hükümetiyle adada olası ekonomik ve siyasi değişiklikler konusunda temaslarını sürdürdüğünü açıkladı.
Bu tarihi reform süreci, ABD ablukası ve komünist sistemin verimsizliği nedeniyle yaşam koşullarının giderek zorlaştığı Küba’da komünist rejimi reforma doğru iten zorunlu bir süreç niteliğindeyken, ABD’nin bu sürece vereceği tepki merak konusu. Başkan Trump, bu reformları destekleyerek Küba ile dostane ilişkiler kurabileceği gibi, ablukayı sürdürerek Küba’da halkı büyük bir sıkıntıya ve felakete de sürükleyebilir. Bu nedenle, önümüzdeki günlerde Küba’daki gelişmeleri yakından takip etmek gerekiyor… Ancak şurası bir gerçek ki, günümüzde Kuzey Kore gibi birkaç istisna dışında otarşik ve dışa kapalı ekonomilerin kendilerine yeterliliği konusunda ciddi sorunlar var. Bu nedenle, Küba’daki tarihi reform süreci gerekli ve isabetli görünüyor…
Kapak fotoğrafı: DW
Prof. Dr. Ozan ÖRMECİ
