Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres’in Kıbrıs Özel Temsilcisi olan eski Kolombiya Dışişleri Bakanı (2000-2018) Maria Angela Holguin Cuellar, uluslararası hukuk ve BM düzeninin tartışmaya girdiği çatışmalı, karanlık ve zor bir dönemde, Kıbrıs’ta tarafları müzakere masasında buluşturmak ve siyasi sorunların diplomasi yoluyla çözümlenebileceğini göstermek için şu sıralar yoğun çaba göstermekte ve çeşitli temaslarda bulunmaktadır. Holguin’in temasları, Kıbrıs’taki iki taraf ve garantör devletlerin (Birleşik Krallık, Türkiye ve Yunanistan) katılımıyla planlanan genişletilmiş 5+1 toplantısının Temmuz ayı sonu veya Ağustos ayı başında düzenlenmesiyle ilgilidir.
Ada’da taraflarla yürütülen istişarelerin ve Holguin’in önceki günlerde gerçekleşen Ankara/Atina temaslarının öne çıkan detayları şu şekildedir:
Kıbrıs’ta Liderlerle Görüşmeler: Maria Holguin, Kıbrıs’ta KKTC Cumhurbaşkanı ve Güney Kıbrıs Rum Kesimi/Yönetimi Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ile ayrı ayrı kritik görüşmeler gerçekleştirmiştir. Bu görüşmelerde, Rum Yönetimi, yapılacak genişletilmiş toplantının doğrudan resmi müzakerelerin yeniden başlamasını ilan etmesini hedeflemektedir. Bu kapsamda, Holguin’e yeni geçiş noktalarının açılması gibi başlıkları içeren 5 maddelik bir paket de sunulmuştur. KKTC kanadı ise (Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman), önceden açıklanan yeni metodoloji doğrultusunda, sadece “toplantı yapmak için” 5+1 masasına oturulmaması gerektiğini ve sonuç odaklı olması zorunlu olan bu toplantı öncesinde konuların Ada’da olgunlaşması gerektiğini vurgulamaktadır.
Garantör Ülkeler ve Başkentler Turu: Ada temaslarının ardından Kıbrıs Cumhuriyeti’nin garantör devletlerinden biri olan Türkiye’ye geçen Holguin, T.C. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile bir araya gelmiştir. Görüşmede, Fidan, Kıbrıs meselesinde en gerçekçi çözümün Ada’daki iki devletin yan yana var olmasından (iki devletlilik) geçtiğini ve Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliği ile eşit uluslararası statüsü teslim edilmeden bir sonuç alınamayacağını vurgulamıştır. Ankara’nın ardından Yunanistan’a geçen Holguin, burada Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis (Gerapetritis) ile bir araya gelerek süreçteki ivmenin korunmasını görüşmüştür. Görüşmenin ardından Yunanistan Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Yerapetritis’in, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in Kıbrıs Sorunu’na kapsamlı, adil ve sürdürülebilir bir çözüm bulunmasına yönelik çabalarına Atina’nın duyduğu güven açıklanmış ve çözümün BM Güvenlik Konseyi kararları çerçevesinde bulunması gerektiği vurgulanarak, son 2,5 yılda Kıbrıs Sorunu konusunda oluşturulan ivmenin korunmasının önemine dikkat çekilmiştir.
Holguin ile Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis
AB’den Destek: Üye devletler Kıbrıs Cumhuriyeti ve Yunanistan ile aday ülke statüsündeki Türkiye üzerindeki etkisi nedeniyle son yıllarda sorunun bir mutabatı olarak hareket eden Avrupa Birliği’ni (AB) de sürece dahil etmek isteyen Holguin, BM’nin Kıbrıs Sorunu’na ilişkin yürüttüğü yeni girişimi şekillendirmek ve AB’nin sürece daha aktif katkısını görüşmek üzere Brüksel’de de diplomatik temaslarda bulunacaktır. Fileleftheros gazetesinin haberine göre, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Avrupa (AB) Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Avrupa (AB) Komisyonu Başkanı Ursula Von der Leyen, çözüm çabalarına yardımcı olacağı kanaatiyle Kıbrıs Sorunu’nu Türkiye-AB ilişkilerine bağlama yöntemlerini görüşmektedirler. Kulislere göre, Brüksel, Türkiye’nin uluslararası hukuka uygun olarak Kıbrıs’ta müzakere sürecini desteklemesine paralel olarak, AB ile ilişkilerini geliştirecek Gümrük Birliği’nin güncellenmesi, vize muafiyeti, Türkiye’nin SAFE olarak bilinen Avrupa Savunma Programı’na katılması ve mali yardım gibi konuları içeren bir paket hazırlamaktadır.
Dileğimiz, Kıbrıs Türk halkının normal bir devlette yaşamalarını sağlayacak siyasi çözümün, hangi formül en uygunsa, bir an önce sağlanmasıdır. Çünkü hiçbir devlet, gençlerinin, iş insanlarının ve genel olarak vatandaşlarının dünyadan izole halde yeteneklerini sergileyemeden bir köşede kalmalarını istemez. Ancak elbette Türkiye olarak öncelikli tercihimiz, “iki devletlilik” formülüyle çözümdür… Bu olamıyorsa ise, Kıbrıs Türk halkının esenliği ve Türkiye’nin çıkarlarına uygun şekilde federasyon görüşü de tartışılabilir ve müzakere edilebilir.
Kapak fotoğrafı: Holguin ile Hakan Fidan
Prof. Dr. Ozan ÖRMECİ
