36. NATO ZİRVESİ ANKARA’DA DÜZENLENİYOR

upa-admin 29 Haziran 2026 83 Okunma 0

Giriş

7-8 Temmuz’da başkent Ankara’da 36. NATO Zirvesi düzenlenecektir. NATO üyesi 32 devletin temsilcileri ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin hazır bulunacağı toplantıda önemli kararların alınabileceği ifade edilmektedir. Bu bağlamda, eski Hollanda Başbakanı olan Rutte, birkaç gün önce Atlantik Konseyi’nde yaptığı konuşmada, Ankara’daki Zirve’de on milyarlarca dolarlık yeni savunma anlaşmaları imzalanacağını açıklarken, 2035 yılına kadar üye devletlerin gayri safi milli hasılalarının yüzde 5’i seviyesinde savunma harcaması yapılmasını öngören “Lahey Taahhüdü” hedefine ulaşma yolunda ilerlediklerini de vurgulamıştır.[1]

Tarihi NATO Zirveleri

Daha önceki tarihi NATO Zirvelerini listelemek gerekirse;[2]

1957 Paris Zirvesi: Soğuk Savaş döneminde gerçekleştirilen bu ilk Zirvede, ittifakın nükleer silahlar ve füze teknolojileri konusundaki stratejilerinin temelleri atılmıştır.
1999 Washington Zirvesi: Soğuk Savaş sonrası dönemi şekillendiren bu Zirvede, NATO’nun 50. yıl dönümünde Bosna ve Kosova müdahaleleri değerlendirilmiş ve örgütün yeni stratejik konsepti kabul edilmiştir.
2002 Prag Zirvesi: İttifakın “Soğuk Savaş” reflekslerinden çıkıp küresel terörizm ve kitle imha silahları gibi yeni tehditlere odaklandığı bu tarihi Zirvede, NATO Mukabele Kuvveti’nin (NRF) kurulmasına karar verilmiştir.
2004 İstanbul Zirvesi: Türkiye’nin ilk kez ev sahipliğini yaptığı bu tarihi Zirve, “genişleme” kararlarının alındığı ve özellikle Ortadoğu ile Kuzey Afrika’daki ortaklıkların geliştirildiği önemli bir dönüm noktası olmuştur.
2022 Madrid Zirvesi: Yakın tarihin en kritik zirvelerinden biri olan Madrid Zirvesi’nde, Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısı sonrasında oluşan güvenlik mimarisi değerlendirilmiş ve Finlandiya ile İsveç’in ittifaka katılım süreci başlatılmıştır.
2026 Lahey Zirvesi: Geçtiğimiz yıl Lahey’de düzenlenen tarihi Zirvede, “Lahey Taahhüdü” olarak da bilinen üye devletlerin yüzde 5’lik savunma harcamaları prensibi kabul edilmiştir.

2026 Ankara Zirvesi İçin Hazırlıklar

Zirve için başkent Ankara’da ciddi güvenlik önlemleri alınırken, ABD Başkanı Donald Trump, Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Macaristan’ın yeni Başbakanı Peter Magyar, Yunanistan Başbakanı Kiriakos Miçotakis, Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki ve Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan başta olmak üzere tüm üye devlet liderleri veya üst düzey temsilcilerinin Zirveye bizzat katılacakları ifade edilmektedir.[3]

Dünyanın dört bir yanından, 3.000’e yakın gazeteci, televizyon ekibi, foto muhabiri, dijital medya temsilcisi ve uluslararası yayın kuruluşunun akreditasyon başvurusunda bulunduğu Zirve kapsamında 48.841’i Emniyet, 7.447’si Jandarma personeli olmak toplam 56.288 güvenlik personeli görevlendirilecektir.[4] Dışişleri Bakanımız Hakan Fidan, Zirveyi “NATO tarihinin en önemli Zirvesi” olarak lanse etmektedir.[5]

Zirvede Görüşülmesi Beklenen Konular

36. NATO Zirvesinde görüşülmesi beklenen kritik hususları jeopolitik değer anlamında sıraladığımızda[6]:

En önemli konunun üye 32 devletin savunma bütçelerinin yüzde 5’ini 2035 yılına kadar ayıracak kaynakları ayırmaları hususunda gerekli düzenlemeleri yapmaya başlamaları olduğu belirtilebilir. Bu konuda Estonya, Litvanya, Letonya ve Polonya gibi bazı devletler, yeni kriterlere uyum sağlamaya çoktan başlamıştır. Almanya, Birleşik Krallık (İngiltere), Türkiye, İspanya, İtalya ve Fransa gibi büyük devletlerde ise bu oran henüz yüzde 2’lerdedir. Dolayısıyla, bu ülkelerde önümüzdeki yıllarda çok ciddi savunma yatırımlarının planlanması ve hayata geçirilmesi gerekmektedir. Bu konuda ayak direyen İspanya’nın solcu Başbakanı Pedro Sanchez’in hükümeti ve ailesine yönelik son dönemdeki saldırı ve eleştirileri dikkat çekicidir.
İkinci önemli konu, kuşkusuz, hâlen devam eden Rusya-Ukrayna Savaşı’nda Ukrayna’ya verilen desteğin sürdürülmesi ve bu savaş yoluyla Ukrayna’nın AB ve NATO’ya entegrasyonu yolunda mesafeler alınırken, Rusya’nın da aldığı yaralarla Avrupa güvenliğine yönelik bir tehdit olmaktan çıkarılmasıdır. Macaristan vetosunun yeni Başbakanla birlikte kaldırılmasının ardından, AB, Ukrayna’ya 90 milyar euroluk ciddi bir kredi vermeyi kabul etmiştir. Ancak bu kredinin hangi alanlarda kullanılacağı konusunda bu Zirvede kritik kararlar alınabilir.
ABD’nin İsrail’in ve Ortadoğu’nun güvenliği konusunda bu yıl yaşanan savaşa müdahil olmaması nedeniyle eleştirdiği NATO müttefikleri için de, İran konusu ve özellikle Hürmüz Boğazı’nın seyrüsefer serbestisiyle yönetimi önemli bir konudur. Zira birçok NATO üyesi Avrupalı devletin bu bölgeyle ciddi ticaretleri söz konusudur. Bu nedenle, ABD-İran anlaşmasının devamı ve kalıcı hale getirilmesi hususunda bu Zirvede ABD Başkanı ve yönetimi ile ciddi görüşmeler gerçekleştirilebilir.
Kesin olmamakla birlikte, son yıllarda gündeme gelen Kıbrıs’ta çözüm ve adanın NATO’ya katılımı da Zirvede gündeme gelebilir. Ancak bu konuda istediklerini elde etmeden Ankara’nın Güney Lefkoşa’ya yeşil ışık yakması beklenmemektedir. Ankara ise, son yıllarda Kıbrıs konusunda federal ya da konfederal çözümden ziyade, “iki devletlilik” tezine yönelmiş durumdadır.
Zirvede ayrıca Donald Trump Başkanlığında bazı gerilimler ve polemikler yaşanan Transatlantik ilişkilerde bir güven tazelemesinin yaşanması umulmaktadır. Bu konudaki yanlış anlaşılmaları ve iletişimsizliği gidermeye çalışan Genel Sekreter Mark Rutte, son aylarda ciddi bir çaba göstermektedir. Türkiye de, kendi ulusal çıkarları gereği zaman zaman çok boyutlu bir dış politikaya yönelse de, NATO üyeliğinde sebatkâr ve kararlıdır. Ankara’nın Birlikten ayrılmak gibi bir gündemi bulunmamaktadır. Ancak daha uyumlu bir Birlik için, Ankara’nın terörle mücadele, Kıbrıs Sorunu ve Doğu Akdeniz konularında kendisine daha sıcak davranılmasını beklediği ortadadır.
Ayrıca Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın gücü ve uluslararası liderliğinin teyidi anlamında da Zirve önemli bir dönüm noktası olacaktır ki, bunun iç siyasete yansımaları da olabilir.

Sonuç

Sonuç olarak, 2026 NATO Ankara Zirvesi, belki tarihi kararlar alınmasa da, tarihi kararların (örneğin Lahey Taahhüdü) nasıl uygulanacağı, Ukrayna konusunda hangi politikaların tercih edileceği, İran konusu ve yine ABD-AB gerilimi gibi konularda önemli bir dönemeç olacaktır. Bu nedenle, Zirveyi yakından takip etmek gerekmektedir.